فلسفه معاصر و مطالعات میان رشته ای

فلسفه معاصر و مطالعات میان رشته ای

تحلیل فلسفی تطبیقی روایت‌های جیمز موریس، ویلیام چیتیک و دنیس گریل از نظام فکری ابن عربی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه لرستان
چکیده
این پژوهش به بررسی فلسفی-تطبیقی رویکرد سه متفکر برجسته غیرمسلمان معاصر در تفسیر اندیشه‌های محی‌الدین ابن عربی شامل جیمز موریس، ویلیام چیتیک و دنیس گریل می‌پردازد. هر یک از این اندیشمندان از منظر و روش‌شناسی خاصی به فهم جهان‌بینی شیخ اکبر نزدیک شده‌اند. موریس با نگرشی پدیدارشناسانه و هستی‌شناسانه، بر تجربه زیسته و عرفانی ابن عربی و زبان تأویلی او تمرکز دارد و حقیقت را در افق تجربه زنده سالک می‌جوید. چیتیک با رویکردی تحلیلی و نظام‌مند، مفاهیمی چون خیال خلاق، انسان کامل و اسماء الهی را بازتفسیر کرده و میان عرفان اسلامی و فلسفه غرب پلی نظری برقرار نموده است. در مقابل، گریل با نگاهی تاریخی-فرهنگی، بر زمینه‌های اجتماعی، فرقه‌ای و ادبی آثار ابن عربی تأکید دارد و سیر تحول خوانش‌های او را در بستر تاریخ تصوف دنبال می‌کند.
هدف مقاله، تحلیل نقاط اشتراک و تمایز این سه روایت در سه محور اصلی هستی‌شناسی عرفانی، انسان کامل و تأویل عرفانی است. یافته‌ها نشان می‌دهند که هر سه متفکر با حفظ تفاوت‌های روشی، در راستای تبیین چندلایگی و عمق معنایی اندیشه ابن عربی حرکت می‌کنند. در مجموع، این مطالعه به فهمی میان‌رشته‌ای و چندبعدی از عرفان ابن عربی دست می‌یابد که زمینه‌ساز گفت‌وگوی فلسفی و معنوی میان شرق و غرب و نیز بازاندیشی جایگاه جهانی عرفان اسلامی است.
کلیدواژه‌ها