فلسفه معاصر و مطالعات میان رشته ای

فلسفه معاصر و مطالعات میان رشته ای

از افلاطون تا ابن‌سینا: بررسی تحلیلی فهم‌ها و کژفهمی‌های نظریه ایده‌های افلاطون

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خرم‌آباد، خرم‌آباد،
چکیده
ایده‌های افلاطون یکی از بنیادی‌ترین مبانی در سنت فلسفه یونان و سپس در میراث فلسفه اسلامی بوده‌اند؛ مبانی‌ای که در گذر زمان، فراز و نشیب‌های نظری فراوانی را تجربه کرده و در هر دوره، صورت‌بندی‌های متفاوتی یافته‌اند. روایت‌های گوناگون فلاسفه اسلامی و یونانی از جهان ایده‌ها، گستره‌ای دل‌انگیز از فهم‌ها و سوءفهم‌ها را شکل داده است. در این پژوهش، نخست جهان ایده‌های افلاطون با رویکردی تحلیلی و با تکیه بر منابع اصیل بازسازی می‌شود و سپس دیدگاه‌های ارسطو و ابن‌سینا درباره این مبانی هستی‌شناختی مورد بررسی انتقادی قرار می‌گیرد. تحلیل نشان می‌دهد که بخش عمده‌ای از برداشت‌های این دو فیلسوف از ایده‌ها نادرست، ناسازگار با مبانی افلاطونی و گاه مبتنی بر تلقی‌های مادّی‌انگارانه از امر غیرمادی است. نتیجه پژوهش آن است که برای فهم صحیح نظریه ایده‌ها، باید میان نحوه وجود ایده‌ها، نسبت آن‌ها با محسوسات، و جایگاه عقلانی آن‌ها در ساختار هستی‌شناختی افلاطون تمایز دقیق برقرار کرد؛ تمایزی که در نقدهای ارسطو و ابن‌سینا غالباً نادیده گرفته شده است.
کلیدواژه‌ها