2
کارشناسی ارشد، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه امام صادق پردیس خواهران، تهران
10.22034/nip.2026.2094371.1015
چکیده
این مقاله میکوشد مسئله شر را در بستر قرن بیستویکم و در پرتو رنجهای عظیم انسانی، جنگها، نسلکشیها، بحرانهای زیستمحیطی، همهگیریها، فقر ساختاری و بلایای طبیعی بازخوانی کند و نشان دهد که آیا نظریه کلاسیک عدل الاهی همچنان برای تبیین این وضعیت کفایت دارد یا نیازمند بازتفسیر و تکمیل است. مسئله اصلی پژوهش آن است که چگونه میتوان در جهانی که انسان معاصر هر روز با تصاویر گستردهای از رنج بیگناهان، مرگ کودکان، آوارگی جمعی، زلزلهها، سیلابها و فجایع انسانی روبهروست، از عدالت، حکمت و خیرخواهی خداوند دفاع کرد. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی ـ انتقادی و با تکیه بر منابع فلسفه دین، کلام اسلامی و مباحث معاصر الهیات، مهمترین تقریرهای کلاسیک عدل الاهی را در نسبت با شرور طبیعی و اخلاقی بررسی میکند. در این چارچوب، دیدگاههایی مانند شر به مثابه عدم، نقش اختیار انسان در پیدایش شرور اخلاقی، حکمتهای پنهان الاهی، ابتلا و آزمون، رشد معنوی انسان از رهگذر رنج، و نسبت میان نظام احسن و وجود شرور تحلیل میشود. سپس این پاسخها با اقتضائات اخلاقی، روانی و وجودی جهان معاصر مقایسه میگردد؛ جهانی که در آن رنج، صرفاً یک مسئله انتزاعی فلسفی نیست، بلکه تجربهای عینی، رسانهای، جمعی و جهانی است. بررسیها نشان میدهد که پاسخهای کلاسیک، هرچند از حیث منطقی، متافیزیکی و الهیاتی همچنان ظرفیت تبیینی قابل توجهی دارند و میتوانند از ناسازگاری مطلق میان وجود خدا و وجود شر جلوگیری کنند، اما در مواجهه با تجربه زیسته قربانیان و رنجهای فراگیر انسانی، بهتنهایی کافی به نظر نمیرسند. این پاسخها اگر صرفاً در سطح استدلال نظری باقی بمانند، ممکن است نسبت به درد واقعی انسانها بیحساس یا ناکارآمد جلوه کنند.بر این اساس، مقاله استدلال میکند که دفاع معاصر از عدل الاهی باید از سطح توجیه نظری شر فراتر رود و با مسئولیت اخلاقی انسان، همدردی با رنجدیدگان، عدالتخواهی، پیشگیری از شرور قابل اجتناب و تعهد عملی به کاهش آلام بشری پیوند یابد. در این نگاه، ایمان به عدل الاهی نه به معنای توجیه منفعلانه رنج، بلکه دعوتی به مشارکت فعال در کاستن از شر و دفاع از کرامت انسان است. نوآوری این پژوهش در تأکید بر پیوند میان تبیین الهیاتی شر و الزامات اخلاقی مواجهه با رنج در جهان معاصر است.
صادق زاده قمصری,فاطمه و شجری,عاطفه . (1405). مسئله شر در قرن 21: بازخوانی نظریه عدل الهی در مواجهه با رنج های عظیم انسانی و بلایای طبیعی. (e737541). فلسفه معاصر و مطالعات میان رشته ای, (), e737541 doi: 10.22034/nip.2026.2094371.1015
MLA
صادق زاده قمصری,فاطمه , و شجری,عاطفه . "مسئله شر در قرن 21: بازخوانی نظریه عدل الهی در مواجهه با رنج های عظیم انسانی و بلایای طبیعی" .e737541 , فلسفه معاصر و مطالعات میان رشته ای, , , 1405, e737541. doi: 10.22034/nip.2026.2094371.1015
HARVARD
صادق زاده قمصری فاطمه, شجری عاطفه. (1405). 'مسئله شر در قرن 21: بازخوانی نظریه عدل الهی در مواجهه با رنج های عظیم انسانی و بلایای طبیعی', فلسفه معاصر و مطالعات میان رشته ای, (), e737541. doi: 10.22034/nip.2026.2094371.1015
CHICAGO
فاطمه صادق زاده قمصری و عاطفه شجری, "مسئله شر در قرن 21: بازخوانی نظریه عدل الهی در مواجهه با رنج های عظیم انسانی و بلایای طبیعی," فلسفه معاصر و مطالعات میان رشته ای, (1405): e737541, doi: 10.22034/nip.2026.2094371.1015
VANCOUVER
صادق زاده قمصری فاطمه, شجری عاطفه. مسئله شر در قرن 21: بازخوانی نظریه عدل الهی در مواجهه با رنج های عظیم انسانی و بلایای طبیعی. فلسفه معاصر و مطالعات میان رشته ای. 1405;():e737541. doi: 10.22034/nip.2026.2094371.1015
