این مقاله به واکاوی تمایز مفهومی میان «امر عرفی» و «امر سکولار» در اندیشه جامعه‌شناختی سید جواد میری می‌پردازد. با تکیه بر کتاب کلیدی او، «تمایز بین امر عرفی و سکولار»، مقاله استدلال می‌کند که معادل‌انگاری این دو مفهوم، که در گفتمان روشنفکری جهان اسلام رایج است، یک خطای معرفت‌شناختی بنیادین است که ریشه در پدیده‌ای دارد که میری آن را «استعمار معرفتی» می‌نامد. میری نشان می‌دهد که «سکولاریسم» نه یک مفهوم جهان‌شمول، بلکه محصول یک تجربه تاریخی خاص در غرب مسیحی است که از دل جدال کلیسا و دولت برآمده است. در مقابل، او «عرف» را به عنوان یک مفهوم درون‌زا در تمدن اسلامی معرفی می‌کند که در سنت فقهی و اجتماعی ریشه دارد و نه تنها در تضاد با امر دینی نیست، بلکه به‌عنوان یکی از منابع پویایی اجتماعی و حتی منبعی برای تشریع عمل می‌کند. این پژوهش با روش سوشیال تئوری انتقادی در نهایت روشن می‌سازد که بازشناسی این تمایز، پیامدهای ژرفی برای فهم نسبت سنت و مدرنیته، نقد پروژه‌های سکولاریزاسیون آمرانه، و گشودن راهی برای مواجهه خلاقانه و بومی جوامع مسلمان با چالش‌های عصر حاضر دارد.