فلسفه معاصر و مطالعات میان رشته ای

فلسفه معاصر و مطالعات میان رشته ای

تفکر به‌مثابه راه: بازخوانی هرمنوتیک فلسفی هایدگر و دلالت‌های آن برای «فبک»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، واحد اصفهان(خوراسگان)،دانشگاه ازاد اسلامی ،اصفهان، ایران.
چکیده
برنامة فلسفه برای کودکان (فبک) به‌مثابة یکی از رویکردهای مهم معاصر در تعلیم و تربیت فلسفی با هدف تقویت مشارکت عقلانی کودکان، آنان را به طرح پرسش، استدلال و داوری مفهومی دربارة مسائل فلسفی سوق می‌دهد. با این حال، غلبة رویکرد مهارت‌محور و منطق‌اندیش در فبک، خطر فروکاستن تفکر به سطحی محاسبه‌گر و ابزاری را در پی دارد؛ سطحی که در آن، ساحت‌های وجودی، زیست‌جهانی و تفسیری فهم انسانی به حاشیه رانده می‌شود. پژوهش حاضر با روش تحلیلی–استنباطی و با تمرکز بر هرمنوتیک فلسفی مارتین هایدگر، به بازخوانی چیستی تفکر نزد وی می‌پردازد. در این افق، تفکر نه «روش»ی برای تولید معرفت، بلکه «راه»ی برای گشودگی دازاین به هستی و پاسخی تأملی به «امر اندیشه‌برانگیز» تلقی می‌شود؛ رویکردی که در تقابل با تفکر محاسبه‌گر مدرن و دوگانة سوژه–ابژه قرار دارد. پرسش محوری پژوهش آن است که انتقال افق هرمنوتیک واقع‌بودگی هایدگر به حوزة فبک چگونه می‌تواند این برنامه را از سطح مهارت‌محوری به افقی وجودی، زیست‌جهانی و گفت‌وگومحور ارتقا دهد. یافته‌ها نشان می‌دهد که در پرتو این افق، گفت‌وگوی فلسفی از ابزاری برای تمرین استدلال به «رویداد هرمنوتیکی» ظهور معنا تبدیل می‌شود؛ حلقة کندوکاو به فضایی هستی‌شناسانه برای گشودگی افق‌های فهم بدل می‌گردد؛ پرسش‌ها از تجربة زیستة کودکان و دل‌مشغولی‌های واقعی آنان آغاز می‌شود و نقش تسهیل‌گر از انتقال‌دهندة محتوا به همراه رهسپاری تفکر تغییر می‌یابد. در نهایت، این بازاندیشی، فبک را از برنامه‌ای صرفاً شناختی به فرایندی وجودی–تفسیری ارتقا می‌دهد که تفکر را به‌مثابة شیوه‌ای اصیل از بودن در جهان و هم‌زیستی معنادار با دیگران می‌آموزد.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 25 اردیبهشت 1405